Gdje je skuplje? Republika Srpska ili Srbija?

Analize
20.11.2015 21:23
Gdje je skuplje? Republika Srpska ili Srbija?

Republika Srpska konstantno bilježi negativan trgovinski bilans sa Srbijom, pri čemu je izvoz roba i usluga značajno niži od uvoza. Pri tome je potrebno istaći da je pokrivenost uvoza izvozom RS prema Srbiji niža u odnosu na sve trgovinske partnere posmatrano zajedno.

Ova razlika je izražena u prethodnom periodu, ali se ona smanjuje. 


Šta je razlog niske konkurentnosti Republike Srpske u odnosu na Srbiju?


Prilikom posmatranja uvoza i izvoza između dvije zemlje, potrebno je prvo pogledati stepen razvijenosti zemalja i strukturu privrede. Republika Srpska i Srbija su na sličnom stepenu razvoja i orjentisane su na proizvodnju poluproizvoda i izvoz sirovina i energije, što upućuje na to da struktura privrede nije razlog. Nakon važno je uporediti cijene najznačajnijih proizvoda i namirnica.

Kao što je na slici prikazano, najveći broj proizvoda u Republici Srpskoj je skuplji (pozitivni procenti) u odnosu na Srbiju. Od 32 proizvoda koji su prikazani na slici, u 2013. godini njih samo 10 je imalo nižu cijenu u Republici Srpskoj, a to su: teletina, maslac, margarin, grah, čokolada, kafa, emajlirana šerpa, benzin, motorno ulje i školska sveska. Sa slike se može izvući zaključak da su osnovne životne namirnice pretežno skuplje u Republici Srpskoj, dok su pogonska goriva značajno jeftinija. Razlika u cijenama ne samo da upućuje na veću konkurentnost već govori i o životnom standardu.

Da li to znači da stanovništvo u Republici Srpskoj živi bolje?
Ne, cijene nisu dovoljan pokazatelj, potrebno je uzeti u obzir i primanja stanovništva, npr. prosječnu neto platu. Poredeći količine određenog proizvoda koje se mogu kupiti za jednu prosječnu neto platu, dobija se objektivnija slika o kupovnoj moći stanovništva, pri tome zanemarujući nedostatke takvog poređenja (nejednakost, socijalni status penzionera i sl.)

Ovako posmatrano pozitivni procenti pokazuju proizvode za koje potrošači u Republici Srpskoj imaju veću kupovnu moć. Ljubičasti stubići označavaju proizvode koji su skuplji u Republici Srpskoj, ali se ipak veća količina može kupiti u RS posljedično višoj prosječnoj plati (neto plata u RS 808 KM, u Srbiji 759 KM, 2013. godina, prema prosječnom kursu CBBH). Slika je sada mnogo bolja i kupovna moć u RS nije mnogo lošija nego u Srbiji. 


Zašto su cijene u Srbiji niže nego u Republici Srpskoj?


Konvertibilna marka je fiksno vezana za evro (tako je od 1997. godine kada je vezana za njemačku marku, što je naknadno pretvoreno u vezu sa evrom), dok srbijanski dinar zavisi od tržišta u značajnoj mjeri i zbog toga je promjenljiv u odnosu na evro i KM. Postoje značajne indikacije da je KM precijenjena u odnosu na evro (generiše više cijene), pa tako i u odnosu na dinar. Međutim, precijenjenost u odnosu na dinar je sve manja usljed visoke inflacije u posljednjih nekoliko godina (5 – 13%), pri čemu je inflacija u RS prilično niska (0 – 3,5%), što objašnjava poboljšavanje trgovinskog bilansa sa Srbijom, sa prve slike.

 

Autor: Bojan KRESOJEVIĆ
(Stavovi izrečeni u ovom tekstu odražavaju autorovo lično mišljenje, ali ne nužno i stavove GIN.ba portala.)

 

Preporučujemo